مبنای گرانفروشی در ایران، فروش بالاتر از قیمت چاپ شده روی کالا است و قیمت روی کالا درست تعیین نشده است.
کارخانجات بزرگ تولیدی، رقابت واقعی ندارند. از انحصار سوء استفاده می کنند و در افزایش قیمت کالاها و گرانفروشی، با هم هماهنگ هستند.
مبارزه با گرانفروشی یا مبارزه با عدم چاپ قیمت؟؟
وقتی قیمت روی کالا بسیار بیش از واقع و انصاف باشد، مبارزه با گرانفروشی نداریم.
قیمت کالا در ایران، معمولا بالاتر از مشابه خارجی است.
در صورتی که به چند دلیل می بایست بسیار پایینتر از مشابه خارجی باشد که چند عامل را بررسی می کنیم.
در کشورهای دیگر، انرژی مصرفی برای تولید، بالاتر از قیمت جهانی است. یعنی سود و مالیات را به قیمت جهانی اضافه می کنند.
کارگر و کارمند به دلار یا دیگر ارزهای با ارزش پرداخت می گردد.
تولیدکننده مالیات زیاد به دولت می دهد و به قیمت کالا اضافه می کند.
پس قیمت کالا در ایران، می بایست بسیار کمتر از قیمت کالای مشابه خارجی باشد ولی رانت های مختلف و مدیریتهای ضعیف تولید و مدیریت های ضعیف نظارتی دولت، مانع این کاهش بسیار زیاد قیمت کالا و منطقی شدن آن می شود. برعکس، قیمت کالا بالاتر از قیمت کالای مشابه خارجی می باشد.
این اشکال در اکثر کالاها مشاهده می شود. از خودرو گرفته تا لبنیات و بیسکویت.
البته در خودرو سازی، رانت دیگری در فساد اقتصادی بین قطعه سازان و خودروسازان نیز وجود دارد بطوریکه قطعات تولید شده داخلی یا وارداتی، بسیار گرانتر به خودروسازان می فروشند و حالت انحصاری دارد. نمونه این رانت، شرکتی بود که می خواست ایران خودرو را بخرد که بعد از اختلافات رقابتی بین رانت خواران، قسمتی از فساد اقتصادی و رانت آن، رسانه ای شد.
قیمت تمام شده کالا درست محاسبه نمی شود.
قیمت تمام شده می بایست درست محاسبه شود. همچنین می بایست با قیمت کالای مشابه خارجی مقایسه گردد. البته بعد از تعدیل قیمت انرژی و هزینه نیروی انسانی.
قیمت تمام شده معمولاً توسط تولید کننده تهیه می گردد و کارشناس اقتصادی دولت، یا به دلیل عدم اشراف علمی و یا به دلیل روابط غیر سالم اقتصادی، آنرا تایید می کند.
قیمت فروش واقعی کالاها توسط تولید کننده ها، معمولاً بسیار پایین تر از قیمت رسمی و چاپ شده روی کالا می باشد.
در فروشگاههای زنجیره ای معمولا بعنوان تخفیف کالا، و برای اختلاف قیمت زیاد، بعنوان تخفیف ویژه مشاهده می شود.
فروشگاههای کوچک تخفیف نمی دهند و حاشیه سود آنها زیاد می شود و این موضوع باعث آن می شود که اجاره بهای مغازه ها افزایش یابد. یعنی سود زیاد به جیب صاحب مغازه ها می رود و کاسبان سود معمولی بدست می آورند.
مشکلات ناشی از افزایش اجاره بهای مغازه ها
افزایش اجاره بهای مغازه ها، باعث می شود که نانوایی ها نتوانند با قیمت تعیین شده توسط دولت کنار آیند. همچنین اجاره بهای مغازه ها در مناطق مختلف فروق می کند در صورتی که قیمت نان تعیین شده توسط دولت، مقدار ثابت می باشد.
افزایش اجاره بهای مغازه ها به نوعی روی همه اصناف تاثیر می گذارد و قیمت خدمات را برای مردم افزایش می دهد و مشکل اقتصادی را دو چندان می کند.
